Ten sam typ ekspozycji możesz czasem kupić na dwa sposoby: przez ETF notowany na GPW albo przez ETF notowany na giełdzie zagranicznej. Nazwa i indeks mogą brzmieć podobnie, ale koszt wejścia, waluta, płynność i dokumenty po roku wyglądają inaczej. Ten tekst pomaga porównać obie drogi bez wskazywania konkretnych funduszy.
Najkrócej: miejsce notowania nie zmienia tego, w co inwestuje fundusz. Zmienia za to walutę transakcji, płynność, prowizje, wybór funduszy i sposób raportowania. Porównaj całą ścieżkę, nie tylko TER.
Miejsce notowania to nie to samo co broker
Najpierw rozdziel dwie decyzje. Pierwsza to giełda, na której notowany jest ETF. Druga to rachunek, przez który go kupujesz.
Polski broker może dawać dostęp zarówno do GPW, jak i do wybranych giełd zagranicznych. Broker zagraniczny może z kolei nie oferować GPW albo oferować ją na innych warunkach. Dlatego pytanie "GPW czy zagranica" nie jest tym samym pytaniem co "polski czy zagraniczny broker". Ten drugi wybór opisuję osobno w tekście broker zagraniczny czy polski do dywidend.
W tym artykule skupiam się na samym miejscu notowania i na tym, co ono zmienia w praktyce.
Waluta notowania: PLN nie usuwa ryzyka walutowego
ETF na GPW kupujesz w złotych. Na giełdzie zagranicznej zwykle płacisz w EUR, USD albo innej walucie. To wpływa na koszt przewalutowania przy zakupie, przy sprzedaży i przy dywidendach z funduszu dystrybuującego.
Ważna pułapka: notowanie w PLN nie oznacza, że ryzyko walutowe znika. Jeżeli fundusz trzyma akcje amerykańskie albo europejskie, wartość jednostki nadal zależy od kursów walut. Zmienia się tylko to, kto i kiedy przelicza walutę. Szczegóły znajdziesz w tekście o walucie ETF-u a dywidendach, a różnicę między funduszem zabezpieczonym i niezabezpieczonym w artykule o ETF-ach hedged i unhedged.
Płynność i spread
Spread to różnica między najlepszą ofertą kupna i sprzedaży w arkuszu. Przy mniejszym obrocie spread bywa szerszy, a to koszt, którego nie widać w tabeli opłat.
Płynność ETF-u nie zależy tylko od obrotu na giełdzie. Duże znaczenie ma animator rynku (market maker), który wystawia oferty po obu stronach arkusza. Na każdym rynku sprawdź więc trzy rzeczy:
- jak szeroki jest spread w godzinach, w których zwykle składasz zlecenia,
- czy fundusz ma animatora i jak głęboki jest arkusz,
- czy spread rośnie na otwarciu, zamknięciu albo w dni, gdy rynek bazowy jest zamknięty.
Więcej o mechanice znajdziesz w tekście o spreadzie ETF-u. Przy mniej płynnych funduszach pomaga też zlecenie z limitem ceny, które chroni przed kupnem wyraźnie powyżej wartości jednostki.
Prowizje i koszty ukryte w ścieżce
Na GPW płacisz zwykle prowizję według cennika dla rynku krajowego. Na giełdzie zagranicznej dochodzą często inne stawki, minimalne prowizje, opłaty za dostęp do rynku albo koszt przewalutowania. Nie podaję stawek konkretnych brokerów, bo się zmieniają. Sprawdź aktualną tabelę opłat swojego rachunku.
Poniższy przykład jest hipotetyczny i ma pokazać tylko, gdzie pojawiają się koszty.
| Element | ETF na GPW | ETF na giełdzie zagranicznej |
|---|---|---|
| Waluta transakcji | PLN | EUR lub USD |
| Przewalutowanie | Brak przy zakupie | Np. 0,5% kosztu, czyli około 50 zł |
| Prowizja | Według cennika rynku krajowego | Według cennika rynku zagranicznego, często z minimum |
| Spread | Zależy od animatora i obrotu | Zależy od animatora i obrotu |
| Co sprawdzić | Spread i głębokość arkusza | Koszt walutowy przy zakupie, sprzedaży i dywidendach |
Przy regularnych, małych wpłatach minimalna prowizja i przewalutowanie mogą ważyć więcej niż różnica w TER. Przy rzadkich, większych zakupach proporcje się zmieniają. Dlatego licz koszt dla swojej typowej kwoty, a nie dla przykładu z reklamy.
Wybór funduszy, dokumenty i podatki
Giełdy zagraniczne zwykle dają większy wybór ETF-ów, także dywidendowych, sektorowych i regionalnych. Na GPW wybór jest węższy, więc może się okazać, że konkretnej strategii po prostu tam nie ma. Nie zakładaj z góry ani jednego, ani drugiego. Sprawdź listę dostępnych funduszy u swojego brokera.
Niezależnie od rynku czytaj te same dokumenty: KID ETF-u, factsheet i politykę dystrybucji. Zwróć uwagę na domicyl funduszu, bo to on, a nie miejsce notowania, wpływa na podatek u źródła od dywidend spółek w portfelu. Jeden fundusz może być notowany na kilku giełdach w różnych walutach, a nadal być tym samym funduszem.
Raportowanie i podatki
Raporty to różnica, którą wiele osób zauważa dopiero przy rozliczeniu rocznym. Polski dom maklerski zwykle przygotowuje PIT-8C dla zysków ze sprzedaży papierów, także zagranicznych, jeśli kupiłeś je przez ten rachunek. Przy brokerze zagranicznym zwykle rozliczasz się samodzielnie na podstawie jego raportów.
Przy dywidendach z ETF-u dystrybuującego sposób poboru podatku zależy od domicylu funduszu, waluty i brokera. Nie zakładaj, że ETF notowany na GPW automatycznie oznacza prostsze rozliczenie dywidend. Zapisz, jakie dokumenty dostaniesz, i sprawdź swoją sytuację podatkową w aktualnych przepisach albo u doradcy.
Broker i dostęp do obu rynków
Ten temat prowadzi bezpośrednio do rachunku maklerskiego, bo to broker decyduje, które rynki i fundusze widzisz. Przed wyborem zapisz:
- czy potrzebujesz GPW, giełd zagranicznych, czy obu,
- jakie są prowizje i minimalne opłaty na każdym rynku,
- jak wygląda przewalutowanie i czy możesz trzymać środki w walucie,
- czy dostaniesz PIT-8C albo raporty, z których sam przygotujesz rozliczenie,
- czy dany ETF jest dostępny na IKE lub IKZE, jeżeli z nich korzystasz.
Jeżeli porównujesz rachunki, przejdź przez checklistę brokera do dywidend. Jedną z opcji do sprawdzenia przy ETF-ach z giełd zagranicznych może być DEGIRO dla inwestora dywidendowego. To link polecający; autor Dywidenciarza może otrzymać wynagrodzenie zgodnie z warunkami programu.
Nie oznacza to, że DEGIRO jest najlepsze dla każdego. Najpierw porównaj dostęp do rynków, koszty walutowe i raporty podatkowe.
Brokerzy
Porównaj dostęp do rynków, koszty i raporty
Checklista brokera
Porównaj rynki, waluty, koszty, IKE/IKZE i wygodę obsługi zanim otworzysz rachunek.
CHECKLISTANastępne kroki
- Wypisz ekspozycję, której szukasz, i sprawdź, czy jest dostępna na GPW, za granicą, czy na obu rynkach.
- Porównaj spread w swoich typowych godzinach handlu, a nie tylko TER.
- Policz prowizję i przewalutowanie dla swojej typowej kwoty zakupu.
- Sprawdź, jakie raporty podatkowe dostaniesz po roku.
- Oszacuj wypłaty w szybkim kalkulatorze dywidendowym, traktując wynik jako scenariusz.
Podsumowanie
- Miejsce notowania zmienia walutę transakcji, płynność, prowizje i raporty, ale nie skład funduszu.
- ETF notowany w PLN nadal może mieć pełne ryzyko walutowe aktywów w portfelu.
- Spread i minimalne prowizje potrafią kosztować więcej niż różnica w TER.
- Giełdy zagraniczne zwykle dają większy wybór funduszy, GPW może być prostsza walutowo.
- O podatku u źródła decyduje głównie domicyl funduszu, a o raportach broker.
